Pêvajoya hemwelatîbûnê gav bi gav

Nêrîna giştî: sê ast, yek rêz

Qanûna Hemwelatîbûnê pêvajoyê di xalên 13 û 14an de birêk dixe. Bi hêsanî: pêşî şaredarî û kanton kontrol dikin, paşê Konfederasyon erê dike û di dawiyê de kanton biryar dide. Hûrgilî di navbera kantonan de cuda ne, mînak test berî serlêdanê ye an piştî wê.

1. Mercan kontrol bike

Pêşî kontrol bike ka tu mercan bicîh tînî: destûra C, deh sal rûniştin û dema rûniştinê ya kantona xwe. Gelek şaredarî civînên agahdariyê dikin. Li Glarusê êvara agahdariyê heta mecbûrî ye û li Appenzell Ausserrhoden axaftina yekem.

2. Belgeya ziman û testê plan bike

Heke tu ne azad bî, belgeya ziman pêwîst e, gelek caran pasaporta ziman a fide. Li çend kantonan divê tu testa hemwelatîbûnê jî berî serlêdanê derbas bikî, mînak li Bern, Aargau, Obwalden, Appenzell Ausserrhoden, Glarus û Cenevre. Li Solothurn û Ticino tu beşdarî qurseke bi testa dawîn dibî.

3. Serlêdanê pêşkêş bike

Kanton diyar dike kîjan sazî serlêdanê werdigire; bi gelemperî şaredariya te. Belgeyên asayî:

• forma serlêdanê û jiyaname
• destûra C û pasaport
• belgeyên li ser ka tu çiqas û li ku jiyayî
• derxistina ji qeyda deyn
• derxistina ji sicîla sûcan
• belgeya ziman û li cihê pêwîst belgeya testê
• belgeya kar an xwendinê

Lîsteya rast nivîsgeha berpirsiyar dide. Heqên yekem bi gelemperî di dema serlêdanê de têne dayîn.

4. Kontrol û hevpeyvîn

Şaredarî û kanton entegrasyona te dinirxînin. Gelek caran nivîsgeheke kantonê an polîs rapora nirxandinê amade dike. Gelek şaredarî te vedixwînin hevpeyvîna hemwelatîbûnê li ser jiyana te ya rojane, şaredariya te û zanîna te ya li ser Swîsreyê. Li hin kantonan hevpeyvîn zanîna bingehîn jî kontrol dike. Şîret di rêbera hevpeyvîna hemwelatîbûnê de ne.

Paşê saziya berpirsiyar biryar dide ka soza hemwelatîbûna şaredariyê bide te an na. Li gorî kantonê ev encumena şaredariyê, komîsyonek, şaredariya hemwelatiyan an civîna şaredariyê ye.

5. Erêkirina federal

Heke kanton û şaredarî bikarin soza hemwelatîbûnê bidin, kanton serlêdanê dişîne Sekreteriya Dewletê ya Koçberiyê (SEM). Heke hemû merc bicîh bin, SEM destûra federal a hemwelatîbûnê dide. Ew bi gelemperî di nava heşt mehan de piştî wergirtina dosyaya temam biryar dide (xala 23 ya rêziknameyê). Heqê federal ji bo her mezinekî 100 frank e û ji berê ve tê dayîn.

6. Biryara kantonê

Piştî erêkirina federal, kanton di nava salekê de li ser hemwelatîbûnê biryar dide. Heke ev dem derbas bibe, destûra federal betal dibe (xala 14 paragrafa 1 ya qanûnê). Heke di vê navberê de rastiyên li dijî hemwelatîbûnê derkevin, kanton red dike.

Bi biryara di meriyetê de tu di heman demê de hemwelatîbûna şaredarî, kanton û Swîsreyê distînî. Li gorî kantonê hikûmeta kantonê, parlamentoya kantonê an saziyeke kantonê biryar dide. Li hin kantonan parlamento hemwelatîbûnê dide, wekî Encumena Mezin li Fribourg, Valais û Appenzell Innerrhoden an Landrat li Basel-Landschaft.

Piştî biryarê

Bi hemwelatîbûna xwe ya nû tu dikarî pasaport û nasnameya Swîsreyî bistînî. Hin kanton û şaredarî hemwelatiyên nû vedixwînin merasîmekê. Ji niha ve tu dikarî deng bidî û hilbijêrî.

Barkirin di dema pêvajoyê de

Heke kanton û şaredarî nirxandina entegrasyona te qedandibin, ew piştî barkirina te jî berpirsiyar dimînin (xala 18 paragrafa 2 ya qanûnê). Heke tu zûtir bar bikî, dibe ku pêvajo bi dawî bibe. Li Appenzell Ausserrhoden heke tu şaredariya xwe biguherînî ew tê girtin. Heke tu barkirinê plan dikî, berê bi nivîsgeha berpirsiyar re biaxive.