Pyetjet për shoqërinë kanë të bëjnë me jetën e përditshme: sigurimet shoqërore, puna, arsimi, shëndetësia dhe rregullat e bashkëjetesës.
Sigurimi i pleqërisë mbështetet në tri shtylla: AHV/IV si shtylla e parë, sigurimi profesional si e dyta dhe shtylla vullnetare 3a si e treta. Kontributet e AHV-së i ndajnë përgjysmë punëmarrësit dhe punëdhënësit, dhe nga dhjetori 2026 paguhet për herë të parë një rentë e 13-të AHV. Pas ardhjes duhet të sigurohesh brenda tre muajve te një arkë shëndetësore.
Shpesh pyetet edhe për sistemin arsimor: rreth dy të tretat e të rinjve zgjedhin një mësim zanati (Lehre) pas shkollës së detyrueshme, dhe ETH Zurich dhe EPFL mbahen drejtpërdrejt nga Konfederata. Kësaj i shtohen gjëra praktike si numrat e urgjencës (118 zjarrfikësit, 112 në gjithë Evropën), regjistrimi në komunë pas një shpërnguljeje dhe TVSH-ja prej 8,1 për qind.
Sistemi i pleqërisë me 3 shtylla
Arka shëndetësore brenda 3 muajve
Mësimi i zanatit: rreth dy të tretat e të rinjve
Urgjenca e zjarrfikësve: 118
24 nga 60 pyetjet për këtë temë në katalogun tonë · Prek një përgjigje për të parë nëse është e saktë. Te «Shfaq përgjigjen» gjen zgjidhjen me shpjegim, burimin dhe pyetjen në gjuhët e testit.
1
Cili sigurim përbën shtyllën e 1-rë të sigurimit të pleqërisë?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: B – AHV/IV (sigurimi i pleqërisë, i mbijetuarve dhe i invaliditetit)
Sigurimi zviceran i pleqërisë mbështetet në tre shtylla. Shtylla e 1-rë është sigurimi shtetëror i pleqërisë dhe i mbijetuarve (AHV) së bashku me sigurimin e invaliditetit (IV); ajo synon të mbulojë nevojat bazë të jetesës. Pothuajse çdokush që jeton ose punon në Zvicër është i siguruar detyrimisht në AHV.
DE Welche Versicherung bildet die 1. Säule der Altersvorsorge?
FR Quelle assurance constitue le 1er pilier de la prévoyance vieillesse ?
IT Quale assicurazione costituisce il 1° pilastro della previdenza per la vecchiaia?
2
Çfarë është shtylla 3a?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: A – Një skemë vullnetare private pensioni me avantazhe tatimore
Shtylla e 3-të është sigurimi privat vullnetar. Në sigurimin e lidhur të pensionit (shtylla 3a), personat që punojnë mund të paguajnë çdo vit deri në një shumë maksimale dhe ta zbresin atë nga të ardhurat e tatueshme. Paratë në parim mund të tërhiqen vetëm pak para pensionit ose për qëllime të caktuara si blerja e një shtëpie.
Çfarë vendosën populli dhe kantonet në mars 2024, që do të paguhet për herë të parë në dhjetor 2026?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: B – Një pagesë të 13-të të pensionit të pleqërisë AHV
Më 3 mars 2024 populli dhe kantonet miratuan iniciativën për një pension të 13-të AHV. Pensioni i 13-të i pleqërisë paguhet çdo dhjetor që nga 2026 dhe është sa një e dymbëdhjeta e pensioneve vjetore të pleqërisë. Pensionet e invaliditetit dhe të mbijetuarve nuk preken.
DE Was haben Volk und Stände im März 2024 beschlossen, das im Dezember 2026 erstmals ausbezahlt wird?
FR Qu'ont décidé le peuple et les cantons en mars 2024, qui sera versé pour la première fois en décembre 2026 ?
IT Che cosa hanno deciso popolo e Cantoni nel marzo 2024, versato per la prima volta nel dicembre 2026?
4
Kush i paguan kontributet AHV/IV/EO të punonjësve?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: A – Punonjësit dhe punëdhënësit, gjysmë për gjysmë
Për punonjësit, kontributet për AHV, IV dhe skemën e kompensimit të të ardhurave (EO) ndahen në mënyrë të barabartë midis punonjësit dhe punëdhënësit. Punëdhënësi e zbret pjesën e punonjësit drejtpërdrejt nga paga dhe ia transferon gjithçka arkës së kompensimit. Të vetëpunësuarit i paguajnë kontributet plotësisht vetë.
DE Wer bezahlt die AHV/IV/EO-Beiträge von Angestellten?
FR Qui paie les cotisations AVS/AI/APG des salariés ?
IT Chi paga i contributi AVS/AI/IPG dei dipendenti?
5
Ku regjistrohesh kur je i papunë për të marrë ndihmë në kërkimin e punës dhe përfitime papunësie?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: D – Në Qendrën Rajonale të Punësimit (RAV)
Kush mbetet i papunë duhet të regjistrohet sa më herët – më së voni ditën e parë për të cilën kërkon përfitime – në RAV ose në zyrën përgjegjëse të komunës së banimit. Sigurimi i papunësisë (ALV) është i detyrueshëm për punonjësit dhe financohet me kontribute nga paga. Ata që marrin pagesa ditore duhet të kërkojnë aktivisht një punë të re.
DE Wo meldet man sich bei Arbeitslosigkeit, um Unterstützung bei der Stellensuche und Arbeitslosenentschädigung zu erhalten?
FR Où faut-il s'annoncer en cas de chômage pour obtenir de l'aide dans la recherche d'emploi et des indemnités de chômage ?
IT Dove ci si annuncia in caso di disoccupazione per ricevere sostegno nella ricerca d'impiego e indennità di disoccupazione?
6
Brenda çfarë afati duhet të bësh sigurim shëndetësor pasi vendosesh në Zvicër?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: A – 3 muaj
Kush vendoset në Zvicër duhet të regjistrohet brenda tre muajve te një shoqëri sigurimi shëndetësor për sigurimin bazë. Sigurimi vlen pastaj në mënyrë retroaktive nga data e mbërritjes. Kush nuk sigurohet në kohë caktohet nga kantoni te një sigurues dhe mund të duhet të paguajë shtesa në prime.
DE Innerhalb welcher Frist muss man sich nach dem Zuzug in die Schweiz bei einer Krankenkasse versichern?
FR Dans quel délai faut-il s'assurer auprès d'une caisse-maladie après son arrivée en Suisse ?
IT Entro quale termine bisogna assicurarsi presso una cassa malati dopo l'arrivo in Svizzera?
7
Çfarë është pjesëmarrja vetjake (Selbstbehalt) në sigurimin shëndetësor?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: D – Pasi arrihet franshiza paguan vetë 10% të kostove, deri në një maksimum vjetor
Përveç franshizës, të siguruarit paguajnë një pjesëmarrje vetjake prej 10% të kostove mbi të. Për të rriturit pjesëmarrja vetjake kufizohet në 700 franga në vit, për fëmijët në 350 franga. Prima, franshiza dhe pjesëmarrja vetjake janë pra tre përbërës të ndryshëm të kostove.
DE Was ist der Selbstbehalt in der Krankenversicherung?
FR Qu'est-ce que la quote-part dans l'assurance-maladie ?
IT Che cos'è l'aliquota percentuale nell'assicurazione malattie?
8
Kush është i siguruar detyrimisht kundër aksidenteve në Zvicër (sigurimi i aksidenteve sipas UVG)?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – Të gjithë punonjësit, përmes punëdhënësit
Të gjithë punonjësit që punojnë në Zvicër janë të siguruar detyrimisht nga punëdhënësi kundër aksidenteve në punë dhe sëmundjeve profesionale. Kush punon të paktën tetë orë në javë për të njëjtin punëdhënës është i siguruar edhe kundër aksidenteve jashtë punës (p.sh. gjatë sportit). Personat pa punë me pagesë, si fëmijët, janë të siguruar kundër aksidenteve përmes sigurimit shëndetësor.
DE Wer ist in der Schweiz obligatorisch gegen Unfälle versichert (Unfallversicherung UVG)?
FR Qui est obligatoirement assuré contre les accidents en Suisse (assurance-accidents LAA) ?
IT Chi è assicurato obbligatoriamente contro gli infortuni in Svizzera (assicurazione infortuni LAINF)?
9
Sa është shtesa minimale mujore për fëmijë sipas ligjit federal (gjendja 2026)?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: D – 215 franga
Ligji për shtesat familjare kërkon një shtesë për fëmijë prej të paktën 215 frangash për fëmijë në muaj (që nga 2025) dhe, për të rinjtë në shkollim nga 16 vjeç, një shtesë shkollimi prej të paktën 268 frangash. Kantonet mund të vendosin shuma më të larta. Shtesat zakonisht paguhen përmes punëdhënësit.
DE Wie hoch ist die monatliche Kinderzulage gemäss Bundesrecht mindestens (Stand 2026)?
FR Quel est le montant minimal de l'allocation pour enfant mensuelle selon le droit fédéral (état 2026) ?
IT A quanto ammonta come minimo l'assegno mensile per i figli secondo il diritto federale (stato 2026)?
10
A ka në Zvicër një pagë minimale ligjore kombëtare?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: B – Jo, por disa kantone si Neuchâtel, Jura, Gjeneva, Ticino dhe Basel-Stadt kanë pagë minimale kantonale
Zvicra nuk ka pagë minimale kombëtare; një iniciativë popullore për të u refuzua qartë më 2014. Megjithatë disa kantone kanë futur paga minimale kantonale. Në shumë sektorë, edhe kontratat kolektive të punës (GAV) midis punëdhënësve dhe sindikatave caktojnë paga minimale.
DE Gibt es in der Schweiz einen nationalen gesetzlichen Mindestlohn?
FR Existe-t-il un salaire minimum légal national en Suisse ?
IT Esiste in Svizzera un salario minimo legale nazionale?
11
Përafërsisht çfarë pjese e të rinjve zgjedhin formimin profesional (praktikën profesionale) pas shkollës së detyrueshme?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – Rreth dy të tretat
Rreth dy të tretat e të rinjve në Zvicër zgjedhin formimin profesional pas shkollës së detyrueshme. Ata mund të zgjedhin midis rreth 250 profesioneve. Praktika profesionale konsiderohet një nga arsyet e papunësisë së ulët të të rinjve në Zvicër.
DE Welcher Anteil der Jugendlichen wählt nach der obligatorischen Schule ungefähr eine berufliche Grundbildung (Lehre)?
FR Quelle proportion des jeunes choisit environ une formation professionnelle initiale (apprentissage) après l'école obligatoire ?
IT Quale quota di giovani sceglie circa una formazione professionale di base (apprendistato) dopo la scuola dell'obbligo?
12
Cilat dy universitete drejtohen drejtpërdrejt nga Konfederata?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: D – ETH Zürich dhe EPFL Lausanne
Dy shkollat teknike federale – ETH Zürich dhe EPFL në Lozanë – drejtohen nga Konfederata. Universitetet e tjera janë kantonale. Të dyja renditen rregullisht ndër universitetet më të mira në botë.
DE Welche beiden Hochschulen werden direkt vom Bund getragen?
FR Quelles sont les deux hautes écoles directement gérées par la Confédération ?
IT Quali due scuole universitarie sono gestite direttamente dalla Confederazione?
13
Në cilat qytete ka selitë e saj Banka Kombëtare Zvicerane?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: B – Bernë dhe Cyrih
Banka Kombëtare Zvicerane ka selitë ligjore në Bernë dhe Cyrih. Ajo është shoqëri aksionare me ligj të posaçëm, aksionarët e së cilës janë kryesisht kantonet dhe bankat kantonale. Kur është e mundur, ajo ua shpërndan një pjesë të fitimit Konfederatës dhe kantoneve.
DE In welchen Städten hat die Schweizerische Nationalbank ihren Sitz?
FR Dans quelles villes la Banque nationale suisse a-t-elle son siège ?
IT In quali città ha sede la Banca nazionale svizzera?
14
Cila industri përbën pjesën më të madhe të eksporteve zvicerane të mallrave?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – Industria kimike dhe farmaceutike
Industria kimike dhe farmaceutike, me rreth gjysmën e eksporteve të mallrave, është sektori më i rëndësishëm eksportues i Zvicrës; kompani të mëdha kanë seli për shembull në Bazel. Eksporte të tjera të rëndësishme janë makineritë, elektronika, instrumentet e precizionit dhe orët. Djathi dhe çokollata janë të famshme, por përbëjnë vetëm një pjesë të vogël të eksporteve.
DE Welche Branche hat den grössten Anteil an den Schweizer Warenexporten?
FR Quelle branche représente la plus grande part des exportations suisses de marchandises ?
IT Quale settore rappresenta la quota maggiore delle esportazioni svizzere di merci?
15
Në cilin sektor ekonomik punojnë shumica e njerëzve në Zvicër?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – Sektori i shërbimeve
Rreth tre të katërtat e të punësuarve në Zvicër punojnë në sektorin e shërbimeve, për shembull në tregti, shëndetësi, financë, arsim ose turizëm. Rreth një e pesta punon në industri dhe zejtari. Vetëm disa për qind punojnë ende në bujqësi.
DE In welchem Wirtschaftssektor arbeiten die meisten Erwerbstätigen in der Schweiz?
FR Dans quel secteur économique travaillent la plupart des actifs en Suisse ?
IT In quale settore economico lavora la maggior parte delle persone occupate in Svizzera?
16
Sa është norma standarde e TVSH-së në Zvicër (gjendja 2026)?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – 8,1%
Që nga 1 janari 2024 norma standarde e TVSH-së është 8,1%. Për mallrat e përditshme si ushqimet, librat dhe ilaçet vlen një normë e reduktuar prej 2,6%, dhe për shërbimet e akomodimit një normë e posaçme prej 3,8%. TVSH-ja është burimi më i rëndësishëm i të ardhurave të Konfederatës.
DE Wie hoch ist der Normalsatz der Mehrwertsteuer in der Schweiz (Stand 2026)?
FR Quel est le taux normal de la TVA en Suisse (état 2026) ?
IT Qual è l'aliquota normale dell'IVA in Svizzera (stato 2026)?
17
Çfarë duhet të bësh pasi shpërngulesh në një komunë tjetër?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: B – Të regjistrohesh në zyrën e banorëve të komunës së re brenda afatit të caktuar (zakonisht 14 ditë)
Kush shpërngulet duhet të çregjistrohet në komunën e vjetër dhe të regjistrohet në komunën e re brenda afatit të caktuar nga kantoni – zakonisht 14 ditë. Në shumë kantone kjo mund të bëhet online përmes eMovingCH. Të huajt duhet të paraqesin lejen e qëndrimit; shpërngulja në një kanton tjetër mund të kërkojë leje.
DE Was muss man nach einem Umzug in eine andere Gemeinde tun?
FR Que faut-il faire après un déménagement dans une autre commune ?
IT Che cosa bisogna fare dopo un trasloco in un altro Comune?
18
Cili është numri i emergjencës për zjarrfikësit?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: A – 118
Në rast zjarri ose fatkeqësie natyrore thërret 118. Zjarrfikësit ndihmojnë edhe në aksidente me njerëz të bllokuar, përmbytje ose aksidente kimike. 143 është numri i Die Dargebotene Hand (linja e ndihmës) dhe 145 është Tox Info Suisse për helmimet.
Cili pohim për numrin e emergjencës 112 është i saktë?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: D – Është numri evropian i emergjencës dhe funksionon edhe në Zvicër
112 është numri evropian i emergjencës dhe funksionon edhe në Zvicër; thirrjet zakonisht kalojnë te policia. Është veçanërisht i dobishëm për njerëzit që nuk i njohin numrat zviceranë. Megjithatë kush e njeh numrin e duhur (117, 118, 144) e arrin shërbimin përkatës më drejtpërdrejt.
FR Quelle affirmation concernant le numéro d'urgence 112 est correcte ?
IT Quale affermazione sul numero d'emergenza 112 è corretta?
20
Si hidhet qelqi i përdorur në shumicën e komunave?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: A – I ndarë sipas ngjyrës (i bardhë, kafe, jeshil) në pikat e grumbullimit
Shishet dhe kavanozët prej qelqi çohen në pikat e grumbullimit, ndahen sipas ngjyrës dhe riciklohen. Edhe shishet PET, alumini, letra dhe kartoni grumbullohen veçmas. Nga respekti për fqinjët, shumë pika grumbullimi mund të përdoren vetëm në orare të caktuara – jo natën dhe jo të dielave.
DE Wie wird Altglas in den meisten Gemeinden entsorgt?
FR Comment le verre usagé est-il éliminé dans la plupart des communes ?
IT Come si smaltisce il vetro usato nella maggior parte dei Comuni?
21
Çfarë është abonimi Gjysmë-çmimi (Halbtax)?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: D – Një abonim që të lejon të blesh shumicën e biletave të transportit publik me gjysmë çmimi
Me abonimin Gjysmë-çmimi paguan vetëm gjysmën e çmimit për shumicën e biletave të trenave, autobusëve, tramvajeve dhe shumë anijeve e teleferikëve. Udhëtarët e shpeshtë mund të blejnë një Abonim të Përgjithshëm (GA), që lejon udhëtime pa kufi në pothuajse të gjithë rrjetin. Transporti publik në Zvicër është shumë i zhvilluar dhe me lidhje të shpeshta.
Brenda çfarë afati duhet ndërruar një patentë e huaj shoferi me një zvicerane pasi vendosesh në Zvicër?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – 12 muaj
Kush vendoset në Zvicër mund të vazhdojë të ngasë me patentën e huaj për dymbëdhjetë muaj. Brenda këtij afati ajo duhet ndërruar me një patentë zvicerane në zyrën kantonale të qarkullimit rrugor. Sipas vendit të origjinës mund të kërkohet një provë kontrolli në rrugë.
DE Innert welcher Frist muss ein ausländischer Führerausweis nach der Wohnsitznahme in der Schweiz in einen Schweizer Ausweis umgetauscht werden?
FR Dans quel délai un permis de conduire étranger doit-il être échangé contre un permis suisse après la prise de domicile en Suisse ?
IT Entro quale termine una licenza di condurre straniera deve essere convertita in una licenza svizzera dopo aver preso domicilio in Svizzera?
23
Cili grup ishte më i madhi për nga përkatësia fetare te popullsia 15 vjeç e lart në fund të 2024?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – Pa përkatësi fetare
Sipas Zyrës Federale të Statistikave, në fund të 2024 36,8% e popullsisë 15 vjeç e lart nuk kishin përkatësi fetare, 30,0% ishin katolikë romakë dhe 18,5% protestantë (të reformuar). Bashkësitë myslimane përbëjnë rreth 6%. Pjesa e njerëzve pa përkatësi është rritur shumë në dekadat e fundit.
DE Welche Gruppe war Ende 2024 die grösste bei der Religionszugehörigkeit der Bevölkerung ab 15 Jahren?
FR Quel groupe était le plus important fin 2024 en matière d'appartenance religieuse de la population de 15 ans et plus ?
IT Quale gruppo era il più numeroso alla fine del 2024 per appartenenza religiosa della popolazione dai 15 anni?
24
Përafërsisht sa njerëz jetonin në Zvicër në fund të 2025?
Shfaq përgjigjen
Përgjigja e saktë: C – Rreth 9,1 milionë
Në fund të 2025 popullsia e përhershme banuese e Zvicrës ishte rreth 9,13 milionë. Popullsia rritet kryesisht përmes imigrimit. Më 14 qershor 2026 votuesit refuzuan iniciativën «Jo Zvicrës me 10 milionë».
DE Wie viele Menschen lebten Ende 2025 ungefähr in der Schweiz?
FR Combien de personnes vivaient environ en Suisse fin 2025 ?
IT Quante persone vivevano circa in Svizzera alla fine del 2025?
Dëshirojmë të kuptojmë me Google Analytics si përdoret kjo faqe. Për këtë vendosen cookies, por vetëm me pëlqimin tënd. Mund ta tërheqësh pëlqimin në çdo kohë. Mbrojtja e të dhënave