Si të përgatitesh për testin e natyralizimit

Hapi 1: Mëso si teston kantoni yt

Para se të fillosh të mësosh, duhet ta dish çfarë të pret. Një test me shkrim, një bisedë apo një kurs? Sa pyetje, sa kohë, cili kufi kalimi? A ka katalog publik pyetjesh? Këto informacione i gjen në faqen e kantonit tënd. Nëse kantoni kërkon test, ligji federal e detyron të të lejojë të përgatitesh me mjete ose kurse të përshtatshme.

Hapi 2: Gjej materialet e duhura

• Materialet zyrtare të kantonit tënd: katalog pyetjesh, broshurë mësimore ose program mësimor. Cyrihu, Aargau, Vaud, Neuchâtel, Gjeneva dhe Valais publikojnë pyetje, disa me përgjigje.
• Për Zvicrën: «Der Bund kurz erklärt» i Kancelarisë Federale, broshura «ECHO – Informationen zur Schweiz» dhe libri mësimor «Die Schweiz verstehen».
• Për komunën tënde: faqja e internetit e komunës, buletini i saj dhe gazeta lokale.

Hapi 3: Një plan mësimi gjashtëjavor

Java 1: Pasqyra. Lexo bazat për federalizmin, ndarjen e pushteteve dhe demokracinë e drejtpërdrejtë. Bëje një herë testin provues për Zvicrën pa mësuar më parë. Kështu sheh ku je.

Java 2: Politika dhe shteti. Këshilli Federal, Parlamenti, gjykatat, nisma dhe referendumi. Këto tema përbëjnë një pjesë të madhe të pothuajse çdo testi. Ushtrohu me pyetjet për politikën dhe shtetin dhe për të drejtat dhe detyrimet.

Java 3: Historia dhe gjeografia. Datat kryesore, kantonet dhe kryeqendrat, lumenjtë, liqenet dhe malet. Lidhi datat me histori dhe do t’i mbash mend më mirë.

Java 4: Shoqëria dhe simbolet. Sigurimet shoqërore, arsimi, festat zyrtare, zakonet dhe personalitetet e njohura.

Java 5: Kantoni dhe komuna. Punoji pyetjet për kantonin tënd dhe mëso kush e drejton komunën tënde dhe çfarë ndodh aty. Pikërisht kjo pjesë shpesh nënvlerësohet.

Java 6: Kushtet e testit. Bëj disa teste provuese në formatin e kantonit tënd, me kohëmatës. Kthehu te pyetjet ku gabove.

Teknika mësimi që funksionojnë

• Përsëritja me intervale: Përsërit pyetjet e vështira pas një dite, pas tri ditësh dhe pas një jave. Kështu njohuritë kalojnë në kujtesën afatgjatë. Aplikacioni ynë e bën këtë automatikisht.
• Shpjego në vend që të mësosh përmendsh: Shpjegoji dikujt tjetër pse Këshilli Federal zgjidhet nga Parlamenti, ndërsa qeveria kantonale nga populli. Nëse mund ta shpjegosh, e ke kuptuar.
• Shkurt dhe çdo ditë: 20 minuta çdo ditë arrijnë më shumë se tri orë të dielën.
• Ndiq lajmet: votimet, zgjedhjet dhe çështjet lokale dalin në teste dhe biseda.

Në ditën e testit

Shko në kohë dhe merr me vete një dokument të vlefshëm identifikimi. Lexoje çdo pyetje dy herë dhe kujdes me fjalë si «nuk», «gjithmonë» ose «vetëm». Përgjigju së pari asaj për të cilën je i sigurt, pastaj kthehu te pjesa tjetër. Në fund kontrollo nëse u je përgjigjur të gjitha pyetjeve.

Po nëse nuk ia del?

Në shumicën e kantoneve mund ta përsëritësh testin: në Bernë dhe Aargau sa herë të duash, në Ticino pas gjashtë muajsh, në Vaud deri në tri herë me shkrim. Dështimi në test pra nuk është fundi. Shiko me kujdes rezultatet dhe mëso temat që mungonin.

Mëso në shqip, testohu në gjuhën e kantonit

Testi zhvillohet në gjermanisht, frëngjisht ose italisht. Ndihmon shumë ta kuptosh përmbajtjen fillimisht në shqip. Pastaj mëso termat kryesorë në gjuhën e testit: te çdo pyetje në këtë faqe, te «Shfaq përgjigjen», e gjen pyetjen edhe në gjuhët e testit.