Pytania o politykę i państwo to serce każdego testu obywatelskiego: federalizm, podział władzy i demokracja bezpośrednia.
Szwajcaria składa się z 26 kantonów i jest państwem federalnym o trzech szczeblach: Konfederacja, kantony i gminy. Na szczeblu federalnym władzę ustawodawczą sprawuje Zgromadzenie Federalne z Radą Narodową (200 miejsc) i Radą Kantonów (46 miejsc), wykonawczą Rada Federalna z siedmioma członkami, a sądowniczą Sąd Federalny w Lozannie. Ustawa zostaje przyjęta, gdy obie izby uchwalą ją w tej samej wersji.
Szczególnie ważna jest demokracja bezpośrednia: inicjatywą ludową 100 000 wyborców domaga się zmiany Konstytucji federalnej, a referendum 50 000 wyborców lub osiem kantonów żąda głosowania nad ustawą. Zmiany konstytucji wymagają większości ludu i kantonów. Na szczeblu federalnym głosują Szwajcarzy od 18. roku życia.
26 kantonów, 3 szczeble państwa
Rada Federalna: 7 członków, 7 departamentów
Inicjatywa: 100 000 podpisów
Referendum: 50 000 podpisów lub 8 kantonów
24 z 76 pytań na ten temat w naszym katalogu · Dotknij odpowiedzi, aby sprawdzić, czy jest poprawna. Pod «Pokaż odpowiedź» znajdziesz rozwiązanie z wyjaśnieniem, źródło i pytanie w językach testu.
1
Z ilu kantonów składa się Szwajcaria?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: C – 26
Szwajcaria składa się z 26 kantonów. Sześć z nich (Obwalden, Nidwalden, Bazylea-Miasto, Bazylea-Okręg, Appenzell Ausserrhoden i Appenzell Innerrhoden) nazywano dawniej półkantonami; mają one tylko jeden mandat w Radzie Kantonów. Każdy kanton ma własną konstytucję, parlament, rząd i sądy.
FR De combien de cantons la Suisse est-elle composée ?
IT Da quanti Cantoni è composta la Svizzera?
2
W którym roku naród i kantony przyjęły całkowicie zrewidowaną Konstytucję federalną obowiązującą dziś?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – 1999
Obecna Konstytucja federalna została przyjęta przez naród i kantony 18 kwietnia 1999 roku i weszła w życie 1 stycznia 2000 roku. Zastąpiła Konstytucję z 1874 roku, która z kolei zastąpiła pierwszą Konstytucję z 1848 roku. Konstytucja jest najwyższym prawem Szwajcarii.
DE In welchem Jahr nahmen Volk und Stände die heute geltende, total revidierte Bundesverfassung an?
FR En quelle année le peuple et les cantons ont-ils accepté la Constitution fédérale totalement révisée actuellement en vigueur ?
IT In quale anno popolo e Cantoni hanno approvato la Costituzione federale totalmente riveduta oggi in vigore?
3
Który organ sprawuje władzę ustawodawczą na szczeblu federalnym?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – Zgromadzenie Federalne
W Szwajcarii władze są rozdzielone: Zgromadzenie Federalne (parlament) uchwala ustawy, Rada Federalna je wykonuje (władza wykonawcza), a Federalny Sąd Najwyższy sprawuje wymiar sprawiedliwości (władza sądownicza). Podział władzy zapobiega temu, by któryś organ stał się zbyt potężny. Nikt nie może należeć jednocześnie do więcej niż jednego z tych organów.
DE Welche Behörde ist auf Bundesebene die Legislative (gesetzgebende Gewalt)?
FR Quelle autorité est le pouvoir législatif au niveau fédéral ?
IT Quale autorità rappresenta a livello federale il potere legislativo?
4
Gdzie znajduje się główna siedziba Federalnego Sądu Najwyższego?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – W Lozannie
Federalny Sąd Najwyższy ma siedzibę w Lozannie. Dwa wydziały prawa socjalnego pracują w Lucernie. Sądy federalne celowo nie znajdują się w mieście federalnym Bernie, gdzie mają siedzibę rząd i parlament.
FR Où se trouve le siège principal du Tribunal fédéral ?
IT Dove ha la sua sede principale il Tribunale federale?
5
Z jakich dwóch izb składa się szwajcarski parlament?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – Rada Narodowa i Rada Kantonów
Zgromadzenie Federalne składa się z Rady Narodowej (reprezentującej naród, 200 mandatów) i Rady Kantonów (reprezentującej kantony, 46 mandatów). Obie izby mają równe uprawnienia. Mówi się więc o doskonałym systemie dwuizbowym.
DE Aus welchen zwei Kammern besteht das Schweizer Parlament?
FR De quelles deux chambres le Parlement suisse est-il composé ?
IT Da quali due Camere è composto il Parlamento svizzero?
6
Czym jest Zjednoczone Zgromadzenie Federalne?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: A – Wspólnym posiedzeniem Rady Narodowej i Rady Kantonów (246 członków)
Do niektórych zadań Rada Narodowa i Rada Kantonów zbierają się wspólnie jako Zjednoczone Zgromadzenie Federalne liczące 246 członków. Wybiera ono m.in. członków Rady Federalnej, przewodniczącego Konfederacji, kanclerza federalnego i sędziów federalnych. Rozstrzyga też o ułaskawieniach i sporach kompetencyjnych.
FR Qu'est-ce que l'Assemblée fédérale (Chambres réunies) ?
IT Che cos'è l'Assemblea federale plenaria?
7
Który kanton ma najwięcej mandatów w Radzie Narodowej?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: A – Zurych
Zurych jest najludniejszym kantonem i od wyborów w 2023 roku ma 36 z 200 mandatów w Radzie Narodowej. Za nim plasują się Berno (24) i Vaud (19). Podział mandatów jest przeliczany na podstawie statystyki ludności.
DE Welcher Kanton hat am meisten Sitze im Nationalrat?
FR Quel canton a le plus de sièges au Conseil national ?
IT Quale Cantone ha più seggi al Consiglio nazionale?
8
Kto wybiera członków Rady Kantonów?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – Wyborcy danego kantonu
Członków Rady Kantonów wybiera naród danego kantonu. Każdy kanton sam ustala procedurę wyborczą: większość stosuje system większościowy, a Neuchâtel i Jura system proporcjonalny. W Appenzell Innerrhoden wybory odbywają się na Landsgemeinde (zgromadzeniu pod gołym niebem).
Prawidłowa odpowiedź: B – Gdy Rada Narodowa i Rada Kantonów przyjmą ją w tym samym brzmieniu
Ustawa zostaje uchwalona tylko wtedy, gdy obie izby przyjmą ten sam tekst. W razie rozbieżności projekt krąży między izbami (procedura uzgadniania rozbieżności); w razie potrzeby decyduje komisja pojednawcza. Następnie przeciw ustawie można zgłosić referendum fakultatywne.
DE Wann ist ein Bundesgesetz vom Parlament verabschiedet?
FR Quand une loi fédérale est-elle adoptée par le Parlement ?
IT Quando una legge federale è approvata dal Parlamento?
10
Jaka jest rola przewodniczącego Konfederacji?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – Przewodniczenie posiedzeniom Rady Federalnej jako „pierwszy wśród równych”
Przewodniczący Konfederacji przewodniczy posiedzeniom Rady Federalnej i pełni szczególne funkcje reprezentacyjne w kraju i za granicą. Nie ma jednak dodatkowych uprawnień i nadal kieruje swoim departamentem. Głową państwa jest Rada Federalna jako organ kolegialny.
DE Welche Rolle hat die Bundespräsidentin oder der Bundespräsident?
FR Quel est le rôle du président ou de la présidente de la Confédération ?
IT Quale ruolo ha il presidente o la presidente della Confederazione?
11
Ile departamentów ma administracja federalna?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: A – 7
Administracja federalna dzieli się na siedem departamentów, z których każdym kieruje członek Rady Federalnej: FDFA, FDHA, FDJP, DDPS, FDF, EAER i DETEC. Do tego dochodzi Kancelaria Federalna jako urząd sztabowy. O podziale departamentów decyduje sama Rada Federalna.
DE Wie viele Departemente hat die Bundesverwaltung?
FR Combien de départements compte l'administration fédérale ?
IT Quanti dipartimenti ha l'Amministrazione federale?
12
Do którego departamentu należy Sekretariat Stanu ds. Migracji (SEM), odpowiedzialny także za naturalizację?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – FDJP
SEM należy do Federalnego Departamentu Sprawiedliwości i Policji (FDJP). Odpowiada za pobyt, azyl oraz, na szczeblu federalnym, za federalne zezwolenie na naturalizację. Do FDJP należą też Federalny Urząd Sprawiedliwości i Federalny Urząd Policji (fedpol).
DE Zu welchem Departement gehört das Staatssekretariat für Migration (SEM), das auch für Einbürgerungen zuständig ist?
FR À quel département appartient le Secrétariat d'État aux migrations (SEM), également compétent pour les naturalisations ?
IT A quale dipartimento appartiene la Segreteria di Stato della migrazione (SEM), competente anche per le naturalizzazioni?
13
Który departament odpowiada za gospodarkę, edukację, badania i rolnictwo?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – EAER
Federalny Departament Gospodarki, Edukacji i Badań (EAER) odpowiada m.in. za politykę gospodarczą, kształcenie zawodowe i wyższe, badania i rolnictwo. Należą do niego na przykład SECO i Federalny Urząd Rolnictwa. W 2026 roku kieruje nim przewodniczący Konfederacji Guy Parmelin.
DE Welches Departement ist für Wirtschaft, Bildung, Forschung und Landwirtschaft zuständig?
FR Quel département est responsable de l'économie, de la formation, de la recherche et de l'agriculture ?
IT Quale dipartimento è competente per economia, formazione, ricerca e agricoltura?
14
Która partia ma w 2026 roku tylko jedno miejsce w Radzie Federalnej?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – Centrum (Die Mitte)
W 2026 roku Rada Federalna składa się z dwóch członków SVP (Guy Parmelin, Albert Rösti), dwóch SP (Elisabeth Baume-Schneider, Beat Jans) i dwóch FDP (Ignazio Cassis, Karin Keller-Sutter) oraz jednego członka Centrum (Martin Pfister). Zieloni i Zieloni Liberałowie nie są reprezentowani w Radzie Federalnej. Skład może się zmienić przy wyborach.
DE Welche Partei ist im Jahr 2026 mit nur einem Sitz im Bundesrat vertreten?
FR Quel parti n'a qu'un seul siège au Conseil fédéral en 2026 ?
IT Quale partito ha un solo seggio nel Consiglio federale nel 2026?
15
Które partie połączyły się w 2021 roku, tworząc „Centrum” (Die Mitte)?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: C – CVP i BDP
Centrum powstało w 2021 roku z połączenia Chrześcijańsko-Demokratycznej Partii Ludowej (CVP) i Konserwatywno-Demokratycznej Partii (BDP). Jest partią centrum politycznego. Od 2025 roku ma jednego członka w Radzie Federalnej, Martina Pfistera.
DE Aus welchen Parteien entstand im Jahr 2021 «Die Mitte»?
FR De quels partis «Le Centre» est-il issu en 2021 ?
IT Da quali partiti è nata nel 2021 l'«Alleanza del Centro» (Die Mitte)?
16
Co jest szczególnego w szwajcarskiej demokracji bezpośredniej?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – Wyborcy mogą sami decydować o sprawach takich jak zmiany konstytucji i ustawy
W Szwajcarii wyborcy nie tylko wybierają swoich przedstawicieli, ale też decydują bezpośrednio o konkretnych sprawach. Służą do tego inicjatywa ludowa i referendum. Na szczeblu federalnym naród głosuje nad propozycjami kilka razy w roku.
DE Was ist das Besondere an der direkten Demokratie der Schweiz?
FR Quelle est la particularité de la démocratie directe suisse ?
IT Qual è la particolarità della democrazia diretta svizzera?
17
Czego można żądać federalną inicjatywą ludową?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: A – Zmiany Konstytucji federalnej
Federalną inicjatywą ludową wyborcy mogą żądać częściowej lub całkowitej rewizji Konstytucji federalnej. Na szczeblu federalnym nie ma inicjatywy ustawodawczej, choć istnieje ona w kantonach. Parlament wydaje zalecenie co do głosowania i może opracować kontrpropozycję.
DE Was kann mit einer eidgenössischen Volksinitiative verlangt werden?
FR Que peut-on demander par une initiative populaire fédérale ?
IT Che cosa si può chiedere con un'iniziativa popolare federale?
18
Kto poza 50 000 wyborców może zgłosić referendum fakultatywne?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: A – Osiem kantonów
Referendum fakultatywnego może żądać także osiem kantonów (referendum kantonalne). Z prawa tego korzystano rzadko; po raz pierwszy skutecznie w 2003 roku przeciw pakietowi podatkowemu. Zwykle referenda inicjują zbiórkami podpisów partie, stowarzyszenia lub komitety.
DE Wer kann ausser 50 000 Stimmberechtigten ebenfalls ein fakultatives Referendum ergreifen?
FR Qui, outre 50 000 citoyens, peut également demander un référendum facultatif ?
IT Chi, oltre a 50 000 aventi diritto di voto, può chiedere un referendum facoltativo?
19
Co oznacza „większość narodu” (Volksmehr)?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – Ponad połowa ważnych głosów w całej Szwajcarii to głosy na tak
Większość narodu zostaje osiągnięta, gdy ponad połowa ważnych głosów oddanych w całej Szwajcarii to głosy na tak. Liczą się tylko głosy osób, które faktycznie głosowały. Puste i nieważne karty nie są brane pod uwagę.
Od jakiego wieku obywatele Szwajcarii mogą głosować i wybierać na szczeblu federalnym?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – 18
Na szczeblu federalnym obywatele Szwajcarii mają prawo głosu i wybierania od 18. roku życia. Wiek wyborczy obniżono z 20 do 18 lat w 1991 roku. Od 18 lat można też zostać wybranym do Rady Narodowej.
DE Ab welchem Alter dürfen Schweizerinnen und Schweizer auf Bundesebene abstimmen und wählen?
FR À partir de quel âge les Suisses peuvent-ils voter et élire au niveau fédéral ?
IT Da quale età le cittadine e i cittadini svizzeri possono votare ed eleggere a livello federale?
21
Czy cudzoziemcy z zezwoleniem na osiedlenie C mogą brać udział w głosowaniach federalnych?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: C – Nie; ale niektóre kantony i gminy przyznają cudzoziemcom prawo głosu na swoim szczeblu
Na szczeblu federalnym prawo głosu jest związane z obywatelstwem szwajcarskim. Neuchâtel i Jura przyznają cudzoziemcom pod pewnymi warunkami prawo głosu na szczeblu kantonalnym. Na szczeblu gminnym istnieje ono na przykład w kantonach Vaud, Fryburg i Genewa; w Gryzonii, Appenzell Ausserrhoden i Bazylei-Mieście mogą je wprowadzić gminy.
DE Dürfen Ausländerinnen und Ausländer mit Niederlassungsbewilligung C an eidgenössischen Abstimmungen teilnehmen?
FR Les étrangers titulaires d'un permis d'établissement C peuvent-ils participer aux votations fédérales ?
IT Gli stranieri con permesso di domicilio C possono partecipare alle votazioni federali?
22
W których kantonach Landsgemeinde istnieje do dziś?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: D – Glarus i Appenzell Innerrhoden
Landsgemeinde to zgromadzenie wyborców pod gołym niebem, na którym decyzje i wybory podejmuje się przez podniesienie ręki. Dziś istnieje tylko w Glarus i Appenzell Innerrhoden. Uchodzi za najstarszą formę demokracji bezpośredniej w Szwajcarii.
DE In welchen Kantonen gibt es heute noch die Landsgemeinde?
FR Dans quels cantons la Landsgemeinde existe-t-elle encore aujourd'hui ?
IT In quali Cantoni esiste ancora oggi la Landsgemeinde?
23
Które zadanie typowo wykonuje gmina?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: B – Wywóz odpadów i zaopatrzenie w wodę
Gminy wykonują wiele codziennych zadań, takich jak wywóz odpadów, zaopatrzenie w wodę, drogi lokalne, ewidencja mieszkańców oraz – wspólnie z kantonem – szkolnictwo obowiązkowe. O tym, jakie dokładnie zadania należą do gmin, decyduje każdy kanton. Gminy pobierają na to własne podatki i opłaty.
DE Welche Aufgabe wird typischerweise von der Gemeinde erfüllt?
FR Quelle tâche est typiquement accomplie par la commune ?
IT Quale compito è svolto tipicamente dal Comune?
24
Co oznacza neutralność Szwajcarii?
Pokaż odpowiedź
Prawidłowa odpowiedź: A – Szwajcaria nie uczestniczy w konfliktach zbrojnych między innymi państwami i nie przystępuje do żadnego sojuszu wojskowego
Jako państwo neutralne Szwajcaria nie uczestniczy w wojnach między innymi państwami i nie przystąpiła do żadnego sojuszu wojskowego, takiego jak NATO. Broni się własną armią (neutralność zbrojna) i często oferuje swoje „dobre usługi” jako mediator. 27 września 2026 roku naród i kantony odrzuciły inicjatywę w sprawie neutralności, która miała zapisać w Konstytucji bardziej rygorystyczną neutralność; przeciw głosowało około 70%.
IT Che cosa significa la neutralità della Svizzera?
Chcielibyśmy za pomocą Google Analytics zrozumieć, jak korzystasz z tej strony. W tym celu ustawiane są pliki cookie, ale tylko za twoją zgodą. Zgodę możesz wycofać w każdej chwili. Ochrona danych