İsviçre vatandaşlığının şartları

Federal biçimsel şartlar

Vatandaşlık Yasası’nın 9. maddesi olağan vatandaşlık için iki biçimsel şart koyar. Başvurduğunda:

• bir yerleşim iznine (C izni) sahip olman ve
• toplam İsviçre’de on yıl ikamet kanıtlaman, bunun üç yılı başvurudan önceki beş yıl içinde olmak üzere, gerekir.

Çocuklar ve gençler için bir kolaylık vardır: tamamlanmış 8. ile 18. yaş arasındaki süre çift sayılır. Ancak fiilî ikamet en az altı yıl olmalıdır. Örneğin İsviçre’ye on yaşında gelen biri 18 yaşında sekiz fiilî yıla sahiptir; bunlar on altı yıl sayılır.

Hangi ikamet süreleri sayılır

Yasanın 33. maddesine göre şu belgelerle geçen ikamet sayılır:

• B oturma izni ya da C yerleşim izni,
• F geçici kabul, ama yalnızca yarısı,
• EDA kimlik kartı ya da benzeri bir oturma belgesi.

Sığınmacı olarak (N izni) ve kısa süreli oturma izniyle (L izni) geçen süre bu belgeler arasında değildir.

Yurt dışında kalma

Geri dönme niyetiyle kısa süreliğine İsviçre’den ayrılmak ikameti kesintiye uğratmaz. Kaydını sildirirsen ya da fiilen altı aydan uzun süre yurt dışında yaşarsan ikamet terk edilmiş sayılır. İşverenin adına ya da eğitim veya mesleki eğitim için bir yıla kadar yurt dışında kalmak kısa süreli sayılır.

Kantonda ve belediyede ikamet süresi

Ayrıca her kanton, kantonda ya da belediyede iki ila beş yıllık asgari bir süre ister (BüG md. 18). Zürih, Bern, Basel-Stadt ve Cenevre iki yıl, Aargau, St. Gallen ve Ticino beş yıl ister. Bazı kantonlar son yılların aynı belediyede kesintisiz geçirilmiş olmasını ister. Tüm kuralları ikamet süreleri rehberinde bulursun.

Başarılı uyum

Esasa ilişkin şartlar yasanın 11. ve 12. maddelerindedir. Şu durumlarda başarıyla uyum sağlamış olursun:

Kamu güvenliğine ve düzenine saygı gösterirsin

Yönetmeliğin 4. maddesine göre yasal düzenlemeleri ve makam kararlarını ağır ya da tekrar tekrar ihlal edersen veya vergiler ya da borçlar gibi önemli kamu hukuku ya da özel hukuk yükümlülüklerini kasten yerine getirmezsen uyum sağlamış sayılmazsın. Adli sicildeki bazı kayıtlar da vatandaşlığı engeller; örneğin ertelenmemiş cezalar ya da 90 gün para cezasını aşan ertelenmiş para cezaları. Bir ceza çekilmedikçe ya da bir deneme süresi dolmadıkça vatandaşlık mümkün değildir. Süren bir ceza davası varsa vatandaşlık süreci durdurulur.

Federal Anayasa’nın değerlerine saygı gösterirsin

Bunlara kanun önünde eşitlik, kadın ve erkek eşitliği, din ve ifade özgürlüğü ile hukuk devleti dahildir.

Ulusal bir dilde iletişim kurabilirsin

Ulusal bir dilde en az B1 sözlü ve A2 yazılı gerekir (BüV md. 6). Örneğin ulusal bir dil ana dilinse, ulusal bir dilde beş yıl zorunlu eğitim gördüysen ya da ulusal bir dilde lise veya yükseköğretimi tamamladıysan şart karşılanmış sayılır. Bazı kantonlar daha fazlasını ister. Ayrıntılar dil belgesi rehberinde.

Ekonomik hayata ya da eğitime katılırsın

Geçim masraflarını ve nafaka yükümlülüklerini gelirle, varlıkla ya da hak sahibi olduğun üçüncü kişi ödemeleriyle karşılarsın ya da eğitimdesin. Başvurudan önceki üç yılda ya da süreç sırasında sosyal yardım alan kişi, yardımı tamamen geri ödemediyse bu şartı karşılamaz (BüV md. 7).

Ailenin uyumunu desteklersin

Eşinin ya da kayıtlı partnerinin ve reşit olmayan çocuklarının uyumunu desteklersin.

İsviçre’deki yaşam koşullarına aşinalık

Yönetmeliğin 2. maddesine göre İsviçre’nin coğrafi, tarihî, siyasi ve toplumsal koşulları hakkında temel bilgin varsa, toplumsal ve kültürel hayata katılıyorsan ve İsviçrelilerle ilişki kuruyorsan İsviçre’deki yaşam koşullarına aşinasın demektir. Temel bilgilerin sınavla ölçülüp ölçülmeyeceğine kanton karar verir. Sınav isterse, uygun araçlar ya da kurslarla hazırlanabilmeni sağlamak zorundadır.

Kişisel koşullar

Yasa, bir engellilik, hastalık ya da başka ağır kişisel koşullar nedeniyle dil ya da ekonomik ölçütleri karşılayamayan ya da ancak büyük güçlükle karşılayabilen kişilerin durumunun uygun şekilde dikkate alınmasını ister (BüG md. 12 f. 2, BüV md. 9). Buna örneğin belirgin bir öğrenme, okuma ya da yazma güçlüğü, çalışmasına rağmen yoksulluk ya da yakın bakımı yükümlülükleri girer.

Ek kanton şartları

Kantonlar başka uyum ölçütleri koyabilir (BüG md. 12 f. 3). Örneğin Schwyz, Nidwalden, Zug ve Thurgau sözlü B2 düzeyinde Almanca ister; Basel-Landschaft ve Appenzell Ausserrhoden yazılı olarak da B1 ister. Appenzell Ausserrhoden son beş yılda sosyal yardım alınmamış olmasını ister. Kantonunun kesin kurallarını kanton sayfasında bulursun.